Ernst Lopes Cardozo
	Ernst Lopes Cardozo is principal consultant bij Aranea Consult en helpt organisaties bij het ontwerpen en implementeren van ICT infrastructuren. De beveiliging van netwerken speelt een steeds grotere rol in zijn adviespraktijk. Ernst publiceert regelmatig over zowel de technische als organisatorische aspecten van ICT, onder meer als vaste columnist voor Infosecurity.nl en Storage Magazine.

Vraag het volk wat het vindt van gekoppelde databases en recordaantallen telefoontaps, en je zult zien dat de meerderheid zich er niet over kan opwinden. Ik heb niets te verbergen, klinkt het, dus als de overheid dergelijke middelen nodig heeft om haar taken beter en goedkoper uit te voeren – prima. Als er ook nog boeven en terroristen mee worden gevangen – uitstekend! Het taboe van de jaren negentig is in zijn tegendeel omgeslagen.

Niets te verbergen. Uit recent onderzoek blijkt echter dat vrijwel iedereen een geheim met zich meedraagt. Veel van die geheimen hebben alleen lokale betekenis: binnen een familie of een directe relatie – niet direct het soort dat door gekoppelde databases of snorrende surveillancecamera's zal worden blootgelegd. Toch denk ik dat we ons zorgen moeten maken.

Waar ik bang voor ben is niet de nieuwsgierige ambtenaar maar de werking van het blinde systeem, aangestuurd door regels die ogenschijnlijk redelijk zijn maar in de praktijk onvoorziene consequenties kunnen hebben. De maatschappij is nu eenmaal vreselijk complex. Een voorbeeld. Ik ben allochtoon. Niet omdat mijn voorouders in de tijd van Columbus uit Portugal naar de Lage Landen zijn verhuisd, maar omdat mijn vader min of meer toevallig in Hamburg is geboren. Volgens het CBS ben ik een 'westerse allochtoon', net als andere mensen van wie ten minste één ouder in een van de als ‘westers’ gekwalificeerde landen is geboren. Dat geldt dus ook voor Beatrix en Willem-Alexander. Mijn kinderen zijn 'niet-westerse allochtonen', want mijn echtgenote is op Curaçao geboren. Niet-westerse allochtonen zijn, zo zegt het CBS, mensen met als ‘herkomstgroepering’ een van de landen in de werelddelen Latijns-Amerika, Afrika en Azië (exclusief Indonesië en Japan) of Turkije. Aan dat lijstje is al te zien dat het niet zozeer om de plek gaat als wel om de cultuur.

Het overheidsbeleid richt zich op specifieke doelgroepen binnen het aandeel niet-westerse allochtonen. Specifiek, maar niet zó specifiek dat er minder dan honderdduizend mensen onder vallen: de wetgever kan zich niet met individuen bezig houden. Tot nu toe hebben mijn kinderen geen oproep ontvangen om zich te laten inburgeren. Misschien wordt er ook nog op postcode gefilterd.

Van het bovenstaande lig ik niet wakker. Wel van de gedachte dat er steeds meer filters worden gebruikt om gedrag op te sporen dat door de maatschappij om wat voor reden dan ook als onwenselijk wordt gezien. Dat heet ‘profiling’, en naarmate er meer gegevens over ons bekend zijn, kunnen er steeds verfijnder profielen worden gemaakt. U bent de afgelopen jaren vaak in Zwitserland of op een van de Kanaaleilanden geweest? En u hebt iemand in uw LinkedIn-lijst staan die iemand kent die wij op de korrel hebben? Bewijs maar eens dat u geen rekening met zwart geld hebt!

Er is geen weg terug. Nog een paar jaar en de vingerafdrukken van alle burgers zitten in een database, samen met onze DNA-profielen, medische geschiedenis, financiële positie, buddylijsten, netwerkrelaties, gegevens over mail- en telefoonverkeer en alle psychologische profielen die onze werkgevers ooit van ons hebben laten maken. Dan kunnen we aan de hand van daderprofielen mensen oppakken nog voor de misdaad is gepleegd. Minority Report was een optimistische film.